Preferencyjny ZUS – obniżone składki przez 24 miesiące. Instrukcja krok po kroku

Preferencyjny ZUS (zwany też „małym ZUS-em" lub „2-letnią ulgą dla nowych firm") to jedno z najważniejszych narzędzi wsparcia dla początkujących przedsiębiorców. Przez pierwsze 24 miesiące prowadzenia działalności możesz płacić składki na ubezpieczenia społeczne od znacznie niższej podstawy — wynoszącej zaledwie 30% minimalnego wynagrodzenia zamiast standardowych 60% prognozowanego wynagrodzenia.

W 2026 roku to realna oszczędność rzędu ponad 1 300 zł miesięcznie w porównaniu do pełnych składek ZUS.

Czym jest preferencyjny ZUS i ile wynoszą składki w 2026 roku?

Podstawa wymiaru obniżonych składek społecznych to 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę. W 2026 roku minimalne wynagrodzenie wynosi 4 666 4806 zł brutto, co daje podstawę na poziomie 1 441,80 zł.

Składka zdrowotna jest taka sama jak przy pełnym ZUS-ie — jej wysokość zależy od formy opodatkowania i osiąganego przychodu.

Ważne: Korzystając z preferencyjnego ZUS, nie płacisz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy — o ile prowadzenie działalności jest Twoim jedynym tytułem do ubezpieczeń społecznych.

Kto może skorzystać z preferencyjnego ZUS?

Możesz płacić obniżone składki, jeśli spełniasz oba warunki jednocześnie:

1. Zakładasz firmę po raz pierwszy lub po 5-letniej przerwie — podejmujesz działalność gospodarczą po raz pierwszy albo wracasz do niej po upływie co najmniej 60 miesięcy od dnia ostatniego zawieszenia lub zakończenia działalności.
2. Nie świadczysz usług dla byłego pracodawcy — w ramach nowej działalności nie wykonujesz czynności na rzecz byłego pracodawcy, u którego pracowałeś na etacie w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym, jeśli pokrywają się z zakresem poprzedniego zatrudnienia. Ten warunek obowiązuje przez cały 24-miesięczny okres korzystania z ulgi.

Uwaga: Z preferencyjnych składek nie mogą korzystać osoby współpracujące z osobami prowadzącymi działalność gospodarczą (np. małżonek pomagający w firmie). Ulga dotyczy wyłącznie samego przedsiębiorcy — nie jego pracowników ani zleceniobiorców.

Preferencyjny ZUS a ulga na start — jak to działa razem?

To dwa osobne, ale uzupełniające się instrumenty wsparcia, z których możesz korzystać kolejno:

• Ulga na start — przez pierwsze 6 miesięcy płacisz wyłącznie składkę zdrowotną (brak składek społecznych).
• Preferencyjny ZUS — przez kolejne 24 miesiące płacisz obniżone składki społeczne od podstawy 30% minimalnego wynagrodzenia.

Łącznie możesz płacić niższe składki ZUS przez nawet 30 miesięcy od założenia firmy.

Ważne: Bezpośrednie przejście z ulgi na start na Mały ZUS Plus nie jest możliwe. Najpierw musisz przejść przez preferencyjny ZUS (24 miesiące), a dopiero potem możesz wnioskować o Mały ZUS Plus.

Jak się zgłosić do preferencyjnego ZUS?

Istnieją dwie sytuacje, w zależności od tego, czy korzystałeś wcześniej z ulgi na start.

Scenariusz A – zakładasz firmę bez ulgi na start (od razu preferencyjny ZUS)

1. Zarejestruj działalność przez formularz CEIDG-1 na biznes.gov.pl.
2. W ciągu 7 dni od daty rozpoczęcia działalności złóż w ZUS formularz ZUS ZUA — zgłoszenie do pełnych ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego z kodem tytułu ubezpieczenia 05 70 XX (lub 05 72 XX, jeśli masz prawo do renty).

Scenariusz B – kończysz ulgę na start i przechodzisz na preferencyjny ZUS

Po upływie 6 miesięcy ulgi na start musisz w ciągu 7 dni złożyć dwa dokumenty:

1. ZUS ZWUA — wyrejestrowanie z ubezpieczenia zdrowotnego z kodem 05 40 XX (kod stosowany przy uldze na start). Jako przyczynę wyrejestrowania wpisz kod 600 – inna przyczyna.
2. ZUS ZUA — nowe zgłoszenie do ubezpieczeń z kodem 05 70 XX (preferencyjny ZUS). Data w ZUS ZUA musi być taka sama jak data wyrejestrowania w ZUS ZWUA — zapewnia to ciągłość ubezpieczenia.

Kody tytułu ubezpieczenia dla preferencyjnego ZUS – 05 70 XX

Przy wypełnianiu formularza ZUS ZUA wpisujesz kod tytułu ubezpieczenia zaczynający się od 05 70. Dwie ostatnie cyfry zależą od Twojej sytuacji:

Jak liczyć 24 miesiące preferencyjnego ZUS?

Podobnie jak przy uldze na start, czas liczymy w pełnych miesiącach kalendarzowych:

• Jeśli zaczynasz korzystać z preferencyjnego ZUS pierwszego dnia miesiąca — ten miesiąc wlicza się do 24 miesięcy.
• Jeśli zaczynasz w trakcie miesiąca — 24 pełne miesiące liczą się od pierwszego dnia kolejnego miesiąca. Zyskujesz kilka dodatkowych dni.

Przykład: Kończysz ulgę na start 31 marca i od 1 kwietnia zaczynasz płacić preferencyjny ZUS. Preferencja trwa do końca marca za 2 lata, czyli do 31 marca roku następnego.

Ważne: Zawieszenie działalności nie wstrzymuje biegu 24 miesięcy. Czas ulgi upływa nawet w miesiącach, gdy firma jest zawieszona i nie płacisz składek.

Ubezpieczenie chorobowe przy preferencyjnym ZUS

W odróżnieniu od ulgi na start, przy preferencyjnym ZUS możesz dobrowolnie przystąpić do ubezpieczenia chorobowego. Oznacza to, że:

• Masz prawo do zasiłku chorobowego po 90 dniach opłacania składki chorobowej (okres wyczekiwania).
• Przysługuje Ci zasiłek macierzyński od pierwszego dnia po przystąpieniu — ważne szczególnie dla przedsiębiorczyń planujących ciążę.
• Składka chorobowa od preferencyjnej podstawy wynosi w 2026 roku ok. 35 zł miesięcznie.

Przystąpienie do ubezpieczenia chorobowego jest dobrowolne — musisz je zaznaczyć przy zgłoszeniu ZUS ZUA.

Co zrobić po zakończeniu 24 miesięcy?

Po upływie 24 miesięcy preferencyjnego ZUS masz 7 dni na dopełnienie formalności. Musisz złożyć:

1. ZUS ZWUA — wyrejestrowanie z ubezpieczeń z kodem 05 70 XX. Jako przyczynę wyrejestrowania wpisz kod 600 – inna przyczyna.
2. ZUS ZUA (lub ZUS ZZA) — ponowne zgłoszenie z nowym kodem odpowiednim dla wybranej formy składek.
3. ZUS DRA — pierwsza deklaracja rozliczeniowa z nową podstawą wymiaru składek, złożona najpóźniej do 20. dnia miesiąca następującego po pierwszym miesiącu na nowych zasadach.

Ścieżki po preferencyjnym ZUS

ZUS nie powiadamia automatycznie o końcu okresu preferencyjnego. To Ty musisz pilnować daty i złożyć dokumenty w terminie 7 dni.

Rezygnacja z preferencyjnego ZUS w trakcie trwania ulgi

Możesz dobrowolnie zrezygnować z preferencyjnego ZUS w dowolnym momencie i przejść na pełne składki. W takim przypadku:

• Wyrejestrowujesz się formularzem ZUS ZWUA z kodem 05 70.
• Rejestrujesz się na pełnych składkach przez ZUS ZUA z kodem 05 10.
• Po powrocie do pełnych składek nie możesz wrócić do preferencji w ramach tej samej działalności.

Podsumowanie – pełna ścieżka składek ZUS dla nowego przedsiębiorcy